Bu gün Azərbaycanlıların Soyqırımı günüdür.

Arazmedia.az xəbərlərinə görə, erməni daşnaqlarının bolşeviklərlə birgə azərbaycanlılara qarşı həyata keçirdiyi soyqırımından 108 il ötür. 31 mart 1918-ci il tarixi Azərbaycan xalqı üçün faciəvi bir gündür. Tarixi mənbələrin məlumatına görə, ermənilər 18-ci əsrdən başlayaraq Çar Rusiyasının himayəsi ilə Cənubi Qafqaza köçürülüblər. Bu köçürmənin başlıca məqsədi gələcəkdə Azərbaycan torpaqları hesabına Ermənistan adlı dövlət yaratmaq olub.

Hələ XVIII əsrin 20-ci illərində çar I Pyotr, azərbaycanlıların tarixi torpaqları olan Bakı və Dərbənddə ermənilərin məskunlaşdırılması barədə göstəriş vermişdi. 1802-ci ildə çar I Aleksandr, Qafqaz canisininə konkret təlimat göndərmişdi ki, ermənilər nəyin bahasına olursa-olsun, Azərbaycan xanlıqlarının işğalında istifadə olunmalıdırlar. XIX əsrdə Rusiya-Iran və Rusiya-Türkiyə müharibələrinin nəticəsi olaraq, Azərbaycan torpaqlarına İrandan 40 min, Türkiyədən isə 85 min erməni köçürülüb. Bu köçürmələrin nəticəsində İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisində "Erməni vilayəti" təşkil edilib ki, bu da gələcək Ermənistanın əsasını təşkil edirdi.

1918-ci ilin martında Rusiya bolşeviklərinin rəhbəri Vladimir Leninin təyinatı ilə Bakı şəhərinə göndərilən Stepan Saumyan soyqırımın başlanmasında əvəzolunmaz rol oynayıb. 31 mart 1918-ci ildə Bakı şəhərində dinc azərbaycanlıların kütləvi qətlinə Bakı Sovetinin 6 min silahlı əsgəri və ermənilərin "Dasnaksütyun" partiyasının 4 minlik silahlı dəstəsi iştirak edib. Bakıda üç gün davam edən qırğın zamanı ermənilər azərbaycanlı məhəllələrinə soxularaq, hər kəsi öldürüb, cəsədləri özlərinə qarşı silahla partlayıb, qulaqlardan, burunlardan kəsmiş, qarnlarını yırtıblar. Nəticədə, Bakı şəhərində təxminən 25 min azərbaycanlı qətlə yetirilib.

S.Saumyanın 13 aprel 1918-ci il tarixində Rusiya Xalq Komissarlari Sovetinə göndərdiyi məktubda yazdığına görə, "Bizim süvari dəstəyə edilən silahlı hücumdan bəhanə kimi istifadə etdik və bütün cəbhə boyu hücuma keçdik. Biz artıq 6 min nəfərlik silahlı qüvvəyə malik idik." Onun yazdığına görə, bu hücum azərbaycanlıların üstün gəlməsi halında Bakı Azərbaycanın paytaxtı elan edilə bilərdi.

Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri qətliamlar bununla kifayətlənməyib. Onlar Azərbaycanın digər bölgələrində - Şamaxı, Quba, İrəvan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və Qarsda da kütləvi qətllər həyata keçiriblər. 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Şamaxıda 8 min dinc sakini qətlə yetirilib, müxtəlif bölgələrdə kəndlər tamamilə yandırılıb, əhali itirilmişdir.

29 aprel 1918-ci ildə Gümrü yaxınlığında əsasən qadınlar, uşaqlar və yaşlılardan ibarət 3 min nəfərlik azərbaycanlı köçü pusquya salınaraq qətlə yetirilib. Zəngəzur qəzasında 115 azərbaycanlı kəndi məhv edilib, 3257 kişi, 2276 qadın və 2196 uşaq öldürülüb. Bütövlükdə bu qətliamlar nəticəsində 10068 azərbaycanlı öldürülmüş və ya əsir düşüb, 50000 azərbaycanlı qaçqın düşüb.

İrəvan quberniyasının 199 kəndində yaşayan 135 min azərbaycanlı qətlə yetirilib, yaşayış məntəqələri yerlə yeksan edilib. 1918-1920-ci illər arasında Qarabağın dağlıq hissəsində 150 kənd dağıdılıb, əhalisi isə məhv edilib.

1920-ci ilin mayında ermənilərin və XI Qızıl Ordunun iştirakı ilə Gəncədə 12 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilib. Soyqırımlar indi İranda yerləşən Cənubi Azərbaycan ərazisində də davam etdirilib. 1918-ci ildən Cənubi Azərbaycan və İranda yaşayan 130 mindən çox soydaşımız ermənilər tərəfindən qətlə yetirilib.

1918-ci il martın 31-də törədilən soyqırım hadisəsindən 80 il sonra müstəqil Azərbaycan Respublikasında hüquqi-siyasi qiymətini aldı. Mərhum eks-prezident Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanına əsasən, 31 mart Azərbaycanlıların Soyqırımı günü kimi dövlət səviyyəsində qeyd edilir.

Mənbə: Azərbaycanlıların Soyqırımı Günündən 108 il ötür